Tijdlijn

Kerncijfers

Oorsprong en geschiedenis

Het Musée départemental Arles antieke, bekend als het "Blue Museum" vanwege zijn gevels in blauw emaille die de Arlesiaanse hemel oproepen, werd ingehuldigd in 1995 op het schiereiland van het Romeinse circus, een strategische oude site grenzend aan de Rhône. Het gebouw is ontworpen door architect Henri Ciriani en heeft een driehoekige vorm die symbool staat voor een "Museal City," met drie vleugels gewijd aan permanente collecties, cultuur (bibliotheek, receptie) en onderzoek (laboratorium, restauratie). Zijn implantatie in de buurt van de resten van het Romeinse circus, gebouwd rond 148-149 AD, versterkt de dialoog tussen de hedendaagse architectuur en het oude erfgoed. De uitbreiding van 2013, gewijd aan de Gallo-Romeinse boot Arles-Rhône 3 (31 meter, ontdekt in 2004), illustreert het belang van de rivier-zeehaven van Arelate, een commerciële hub tussen de Middellandse Zee en Noord-Europa.

De collecties van het museum volgen de geschiedenis van Arles van Neolithicum tot de late oudheid (VIde eeuw), met belangrijke stukken zoals het kolossale standbeeld van Augustus (Iste eeuw v.Chr.), de Venus d'Arles (kopie van het oorspronkelijke Louvre), of uitzonderlijke mozaïeken zoals De Ontvoering van Europa of Orpheus en dieren. De paleo-christelijke sarcofaag (IVe-VIe eeuw), afkomstig uit de necropolissen van de Alyscamps en Trinquetaille, vormen een van de rijkste collecties in Frankrijk na Rome, getuige van de overgang tussen heidendom en christendom. Het museum bewaart ook voorwerpen uit de onderwateropgravingen van de Rhône, waaronder houten ankers en navigatie-elementen, die de oude havenactiviteit weerspiegelen.

De geschiedenis van het museum dateert uit de 17e eeuw, toen de consuls van Arles de eerste antiquiteiten in het stadhuis tentoonstelden (1614), waaronder de Venus d'Arles voordat ze onder Lodewijk XIV naar Versailles werden overgebracht. In de 18e eeuw gingen "tuinen van de oudheid" en een klein museum op de Alyscamps (1784) vooraf aan de installatie van collecties in de kerk van Sainte-Anne (1826), vervolgens hun verdeling tussen heidense en christelijke kunst in de Jezuïetenkapel (1936). Het project van een verenigd museum ontstond in 1968 onder de impuls van Jean-Maurice Rouquette, curator, om te reageren op de uitbreiding van archeologische ontdekkingen. De keuze van de site van het Romeinse circus, die vanaf de jaren zeventig werd doorzocht, maakt het mogelijk om het museum te koppelen aan een emblematisch monument van de stad, terwijl het innovatieve ontwerp (centrale verhouding, vloeistofcirculatie) vlaggenschipstukken zoals mozaïeken of de vermeende buste van Julius Caesar (2007) markeert.

Het museum speelt een actieve rol in culturele bemiddeling, met tijdelijke tentoonstellingen (bijvoorbeeld Rodin, het licht van de oudheid in 2013), kinderworkshops en wetenschappelijke conferenties. Het beheert ook de Hortus Garden, geïnspireerd door Romeinse circussen en opgericht in 2010, die een onderdompeling in vegetatie en oude games biedt. Sinds 2016 erkend als een maritiem museum voor zijn onderwatercollecties, werkt de instelling samen met laboratoria zoals ARC-Nucleart (Grenoble) voor het herstel van kwetsbare objecten, zoals de boot Arles-Rhône 3, waarvan de waterdichte bossen een gespecialiseerde behandeling vereisen. Het museum maakt dus deel uit van een dynamiek van waardering van het Arlesiaanse erfgoed, tussen behoud, onderzoek en museuminnovatie.

Onder de iconische stukken illustreert de sarcofaag van Marcia Romania Celsa (IVe eeuw) de paleo-christelijke iconografische rijkdom, met scènes als De Aanbidding van de Magi of De Opstanding van Lazarus. De mozaïeken, zoals de Zodiac (II eeuw), onthullen de lokale vakmanschap en culturele invloeden (symbolen, geometrische motieven). Het museum toont ook elementen van monumenten van Romeinse voorstellingen: altaren van het oude theater (bijvoorbeeld de Autel d'Apollon), model van de Arenas, of vrom circus, gedateerd door dendrochronologie. Deze artefacten benadrukken de rol van Arles als een welvarende Romeinse kolonie, gekenmerkt door verschillende cultussen (Mithra, Minerva) en levendig stedelijk leven (tankraces, gladiatorspelen).

De uitbreiding van 2013, gewijd aan de rivier archeologie, benadrukt de oude handel via de Rhône, met objecten zoals het hout anker met lood jas ontdekt in Saintes-Maries-de-la-Mer. Het museum werkt samen met het DRASM (Department of Subaquatic Archeological Research) om deze overblijfselen te bestuderen, getuige van uitwisselingen tussen Arelate en de Romeinse provincies. Tijdelijke tentoonstellingen, zoals Schatten van de zeebodem (2022), verkennen deze thema's, terwijl projecten zoals Museomix (2014) innoveren in digitale bemiddeling. Het museum is dus een belangrijke speler in archeologisch onderzoek in de Provence, waarbij behoud, onderwijs en cultureel toerisme worden gecombineerd.

Externe links