Tijdlijn

Geklasseerd erfgoed

Kerncijfers

Oorsprong en geschiedenis

De Forges des Salles, opgericht in 1623 door Henri II de Rohan op de gemeenten Sainte-Brigitte (Morbihan) en Perret (Côtes-d'Armor), is een zeldzaam voorbeeld van een Bretons staaldorp uit de 17e tot de 19e eeuw. Gelegen in het Quénécan bos, de site bediend lokale erts, houtskool uit de omringende massifs, en hydraulische kracht van vier vijvers ontworpen om bladen en balgen te bedienen. Dit industriële project, toevertrouwd aan de meester van Protestantse smederijen Geoffroy de Finement, introduceerde innovaties in Bretagne, zoals het split ijzer (hydraulisch walsen van ijzer), gespecialiseerd in nagelstangen uitgevoerd naar Bordeaux.

De activiteiten van de smederij waren gekoppeld aan de militaire (arsenalen van Brest en Lorient) en landbouwbehoeften, maar ook aan de religieuze spanningen: Rohan, leider van de Bretonse Calvinisten, zag een manier om een bedreigde protestantse gemeenschap te versterken. Na zijn dood bleven opeenvolgende huurcontracten (met name bij lokale edelen) ondanks terugkerende conflicten voor de bossen in stand. De Franse Revolutie zag de locatie tussen twee departementen (Morbihan/Côtes-du-Nord), wat het management compliceerde. In 1795 plunderden de Chouans van Boishardy de smidsen, met wapens en kanonnen.

In de 19e eeuw, onder de Janze familie (eigenaar uit 1802), bereikte de site zijn piek met 500 ton staal per jaar, drie hoogovens, en een autarche werkende stad van 150 tot 200 mensen. De concurrentie van cokessmeedijzers (met name het Engels, dat door het Verdrag van 1860 wordt begunstigd) en de uitputting van bossen hebben de activiteit echter veroordeeld: de laatste hoogoven werd in 1877 gedoofd. Janzé's familie probeerde een conversie (moulin to tan, logging), maar de achteruitgang was onomkeerbaar. Door de isolatie van het terrein kon het uitzonderlijk behoud ervan echter, "fossiliseren" een uniek industrieel erfgoed Breton.

De 20ste eeuw markeerde het einde van het gemeenschapsleven: de school sloot in 1968, de café-boer in 1954, en de laatste inwoners vertrokken in de jaren 1980. Sinds 1981 worden gevels en daken geclassificeerd als historische monumenten. In 1992 opende de Vereniging van Vrienden van de Hallen (gecreëerd door de familie van Pontavice, afstammeling van Janze) de site voor het publiek en ondernam de restauratie. Tegenwoordig combineert de plaats toerisme (10.000 tot 15.000 bezoekers per jaar), ongewone accommodaties, en behoud van een industrieel ecosysteem waar werkplaatsen, arbeiderswoningen en terrastuinen naast elkaar bestonden.

De architectuur van de Forges des Salles weerspiegelt een hiërarchische sociale organisatie: de Rangé (12 huizen van uitgelijnde smids, gebouwd aan het einde van de 18e eeuw) contrasteert met het herenhuis van de meester van smederij, gedomineerd door een terrastuin (Thabor) en een oranjerie. De nutsgebouwen (kolenhallen, tan molen, kapel zonder klokkentoren) en hydraulische infrastructuur (kanalen, vijvers) illustreren de vindingrijkheid van pre-industriële systemen. De site, in 2020 aangeduid als Country of Art and History, symboliseert zowel Bretonse technische innovatie als de grenzen van een economisch model dat afhankelijk is van lokale hulpbronnen.

De handel van de smederij vormde een complexe gemeenschap: kolenmakers, bagiers (dragend erts en kolen op de rug van een paard), marechaux, blowers, en destabilous vrouwen (het reinigen van de gietijzer stukken) naast de klerken en manager, een sleutelfiguur in de dagelijkse leiding. De kantine, een sociale plek, diende ook als een supermarkt en hostel. Ondanks harde levensomstandigheden (bv. vijver-gerelateerde koortsen, lage lonen), genoten de arbeiders in de Hallen benijd stabiliteit, met toegang tot school (gecreëerd in 1833) en basiszorg door de Dochters van de Heilige Geest. De definitieve sluiting in 1877 markeerde de achteruitgang van de Bretonse staalindustrie, vervangen door de fabrieken van Lotharingen en Engeland.

Externe links