Tijdlijn

Geklasseerd erfgoed

Kerncijfers

Oorsprong en geschiedenis

De circulaire gevangenis van Autun, gebouwd tussen 1855 en 1856 door de departementale architect André Berthier, belichaamt een belangrijke innovatie in de Franse gevangenisgeschiedenis. Het maakt gebruik van het panoptische model, geïnspireerd door de Engelse filosoof Jeremy Bentham in 1791, waar een centrale toren (vervangen door een verhoogd altaar) laat een constante controle van gevangenen zonder dat ze weten of ze worden waargenomen. Het doel van dit systeem was om gevangenen te isoleren om hun "verlossing" te bevorderen door reflectie, terwijl het antwoord op de uitdagingen van de overbevolking in de gevangenis tijdens het Tweede Rijk.

De gevangenis vervangt een voormalige onhygiënische inrichting in het gerechtsgebouw, bekend om zijn vochtigheid en kleinheid. Victor-Prosper Rey, burgemeester van Autun, krijgt zijn financiering om economische en veiligheidsredenen. Ondanks de 50 cellen verspreid over drie niveaus, de afwezigheid van ziekenboeg en de onmogelijkheid van het scheiden van gevangenen (civielen, militairen, beschuldigden) maken het een snel bekritiseerde plaats. De omstandigheden daar waren onzeker: tot 96 gevangenen opgestapeld, slapend op stro in de gangen of kindercabanons.

In 1956 werd de gevangenis aan een individu verkocht voordat hij werd geclassificeerd als een historisch monument in 1975 en vervolgens gekocht door de stad in 2003. De unieke architectuur, die een rechthoekig administratief gebouw en een rotunda van 23 meter in diameter bedekt met een koepel combineert, maakt het een intact getuigenis van de 19e eeuwse gevangenishervormingen. De nog steeds zichtbare graffiti en inscripties van gevangenen, evenals het oorspronkelijke slotsysteem, versterken de erfgoedwaarde.

In tegenstelling tot het Benthamiaanse model, innoveert Berthier door het verwijderen van de centrale toren ten gunste van een altaar, symboliserend een moraliserende benadering van detentie. De gevangenis illustreert de spanningen tussen reformistische idealen (isolatie, humanisering) en praktische realiteiten (overbevolking, gevangenenmix). Vandaag de dag, als onderdeel van het project om het Rolin Museum uit te breiden, blijft het gesloten voor het publiek, maar bereidt de opening als een plaats van herinnering.

De ranking in 2017 beschermt het hele gebouw, inclusief de binnenplaatsen, trappen en dakwandelingen. Trapezoïdale cellen, 4 meter diep, en sporen van het gevangenisleven (graffitis) zorgen voor een zeldzame glimp van de omstandigheden van detentie in de 19e eeuw. De gevangenis in Autun belichaamt aldus zowel een architectonische utopie als de grenzen van de strafhervormingen van zijn tijd.

Externe links