Tijdlijn

Geklasseerd erfgoed

Kerncijfers

Oorsprong en geschiedenis

De Samaritaine werd geboren in 1870 toen Ernest Cognacq, een voormalige reisverkoper, een aangrenzende kamer bij de Nieuwe Brug huurde om een nieuw bedrijf te openen. Zijn huwelijk in 1872 met Marie-Louise Jaÿ, voormalig koopman van de Bon Marché, markeerde een keerpunt: het koppel moderniseerde het management (autonome stralen geïnspireerd door Aristide Boucicaut) en breidde de winkel uit door opeenvolgende overnames. In 1900 werd de kleine onderneming de grote winkels van de Samaritaan, die zich uitstrekte over verschillende blokken dankzij architect Frantz Jourdain, die een flamboyante Art Nouveau stijl (geglazuurde wasbeurten, glazen ramen, polychrome koepels) oplegde.

De winkel onderscheidt zich door zijn revolutionaire architectuur: glasplaat vloeren geplaatst op metalen balken, waardoor maximale plafondhoogte en optimale helderheid. Tussen 1905 en 1910 werd de winkel 2 volledig herbouwd in deze stijl, met rotondes en decoraties gesigneerd Eugène Grasset of Alexandre Bigot. Parijzenaars bekritiseren echter de esthetiek, die als vervelend wordt beschouwd. Na 1910 nam Henri Sauvage de uitbreidingen over (met name de 3 in 1930), met een meer sobere Art Deco stijl, met dauwstenen gevels en staat in hoogte.

La Samaritaine ervoer zijn hoogtepunt in de jaren zestig, en werd de grootste Parijse winkel (48.000 m2) met zijn cultslogan "We kunnen alles vinden in de Samaritan." Haar commercials, met koningin Elizabeth II of King Kong, markeren populaire cultuur. Al in de jaren zeventig begon de daling: de luxe Samaritan werd gesloten in 1986, het gebied werd verminderd, en de LVMH groep werd overgedragen in 2001. De winkel werd in 2005 definitief gesloten om redenen van veiligheid en winstgevendheid, ondanks de gedeeltelijke registratie in de historische monumenten in 1990.

De heropening in 2021, na 16 jaar werk en 750 miljoen euro aan investeringen, verandert het pand radicaal. In het omstreden project werd de historische gevel van Rue de Rivoli (ondanks juridische maatregelen) vernietigd ten gunste van een hedendaagse golfglasstructuur die door SANAA werd ondertekend. Het commerciële aanbod richt zich op luxe, schoonheid en restaurant, met een duidelijke scheiding tussen de toeristische klantenkring (aan de Seine kant) en de lokale (aan de Rivoli kant). De site omvat ook een vijf-sterren Cheval Blanc hotel, sociale huisvesting, en een crèche, onderdeel van de algemene renovatie van het gebied (Canopée des Halles, Bourse de commerce).

De geschiedenis van de Samaritaan is ook die van zijn erfgoed conflicten. De verenigingen (SPPEF, SOS Paris) vochten tegen de vernietiging van 17e eeuwse gebouwen en de gevel van 1852, waardoor de bouwvergunning tijdelijk werd geannuleerd in 2014. De Staatsraad heeft uiteindelijk het LVMH-project in 2015 gevalideerd, waarbij een deel van het erfgoed werd opgeofferd in naam van modernisering. Vandaag de dag bewaart de winkel sporen van zijn verleden (gouden trap met 16.000 gouden bladeren, gerestaureerde geëmailleerde lava's), maar zijn populaire ziel en zijn historische stralen (quincaillerij, vogelrie) zijn verdwenen.

De naam Samaritan komt voort uit een waterpomp op brug negen, gebouwd onder Hendrik IV en versierd met een bijbelse scène (de Samaritaan in de bron van Jacob). Ernest Cognacq, die begon als een reizende koopman in de buurt van deze pomp (vernietigd in 1813) leerde hem over zijn commerciële rijk. Symbool van Haussmannian Paris en de Dertig Glories, de Samaritan illustreert ook de spanningen tussen behoud en innovatie, tussen collectief geheugen en hedendaagse economische logica.

Externe links