Geklasseerd erfgoed

Kerncijfers

Oorsprong en geschiedenis

Luxor's obelisk is een Egyptische monument in roze syeniet opgericht in de 13e eeuw voor Christus onder het bewind van Ramses II voor de tempel van Amon in Luxor. Hij moest de goddelijke macht van de Farao vieren en maakte deel uit van een paar obelisken die de heilige ingang van het heiligdom markeerden.

Zijn gezichten zijn gegraveerd met hiërogliefen die de soevereine en de god Amon-Rê verheerlijken, met scènes van politieke en religieuze propaganda typisch voor het Nieuwe Rijk. De context van zijn schepping maakt deel uit van de Apogee van Faraonisch Egypte, waar de obelisken symboliseerden de stralen van de god Re en dienden als een verbinding tussen hemel en aarde. Deze monumenten, uitgehouwen in steengroeven van Aswan, werden door de Nijl naar hun plaats van vestiging vervoerd, een technische prestatie voor die tijd.

Luxor, toen Thebes genoemd, was de religieuze hoofdstad en een centrum van macht, dat verklaart de concentratie van grandioze monumenten zoals die van Karnak of de Vallei der Koningen. De obelisk kende een eerste grote verandering toen hij in de 19e eeuw naar Frankrijk werd vervoerd. In 1830 door Méhémet Ali, onderkoning van Egypte, aan Charles X aangeboden, werd hij gekozen door Jean-François Champollion voor zijn staat van instandhouding.

Zijn reis, georganiseerd door de ingenieur Apollinaire Lebas en kapitein Raymond de Verninac Saint-Maur, duurde bijna drie jaar (1831 Zijn erectie op Place de la Concorde op 25 oktober 1836 markeerde een symbolisch keerpunt voor Parijs. Louis-Philippe I, die de geheugenspanningen van de Franse Revolutie wilde vermijden, verving een monument gewijd aan Lodewijk XVI, vernietigd in 1830.

De obelisk, 90° van zijn oorspronkelijke oriëntatie, werd een stedelijk oriëntatiepunt en een wetenschappelijk hulpmiddel: in 1999 werd een reusachtige zonnewijzer geïnstalleerd, met behulp van zijn schaduw om het uur aan te geven. Het is het oudste monument van Parijs, zelfs voor de oprichting van de stad. In de 20e en 21e eeuw werd de obelisk grondig gerestaureerd en bestudeerd.

In 1998 werd een gouden piramide toegevoegd ter vervanging van het verloren origineel, gefinancierd door de Bergé. In 2022 Daarnaast onthulde recent onderzoek, zoals dat van Egyptoloog Jean-Guillume Olette-Pelletier in 2025, verborgen hiërogliefische cryptografie, waarbij hij zijn rol in Ramses II's propaganda benadrukte.

De obelisk is ook een cultureel en militant symbool. In 1993 bedekte Act Up-Paris hem met een reusachtig condoom om bekendheid te geven aan aids, een mijlpaal in de geschiedenis van het activisme. Vandaag trekt het miljoenen bezoekers per jaar aan, die zowel dienen als toeristische bezienswaardigheid, een astronomisch instrument als getuige van Frans-Egyptische uitwisselingen.

Zijn tweelingbroer, die in Luxor bleef, herinnert zich de historische banden tussen de twee naties, terwijl hij in Parijs een brug belichaamt tussen oudheid en moderniteit. Tot slot, de oorspronkelijke basis, versierd met bavianen in zonne-aanbidding, beschouwd als te expliciet voor de negentiende eeuw, wordt bewaard in het Louvre Museum. Deze kamer biedt, net als de hiërogliefen van het monument, een overzicht van Egyptische overtuigingen, waar de zon en het goddelijke koningschap onafscheidelijk waren.

De Obelisk van Concord, veel meer dan alleen een decor, blijft een oud meesterwerk van techniek en een tijdloos symbool van macht, wetenschap en collectief geheugen.

Externe links