Tijdlijn

Geklasseerd erfgoed

Kerncijfers

Oorsprong en geschiedenis

Het Huis van het Volk van Sint-Claude vond zijn oorsprong in de verwerving in 1894 door de coöperatie La Fraternelle (opgericht in 1881) van een 18e-eeuwse burgerlijke woning: het voormalige Dumoulinhuis, uitgebreid tussen 1855 en 1874. In 1894 vestigde deze socialistische arbeiderskring, erfgenaam van de plaatselijke coöperatieve bewegingen, een supermarkt, een café, huisvesting en vervolgens een bakkerij (1899), alvorens haar activiteiten uit te breiden met vestigingen in de stad en in de naburige gemeenten. Het project maakt deel uit van een dynamiek van economische solidariteit, met een sociaal fondssysteem dat wordt gefinancierd door de winsten van de coöperatie.

Tussen 1908 en 1910 werd het Huis van het Volk gebouwd in de tuinen van het pand, volgens de plannen van architect Charles Meunier (1902) en onder leiding van Paul Mouret. Het complex werd verrijkt in 1919 met een druk- en gymzaal, en in 1928 met een verhoging. Op zijn hoogtepunt in de jaren '20 herbergt het een verscheidenheid aan diensten: handel (grokerij, charcuterie, roosteren), catering, huisvesting, maar ook een theater, een bibliotheek, vergaderzalen voor vakbonden, en het hoofdkantoor van de krant Le Jura Socialiste. De set illustreert de ambitie van een veelzijdige plaats, zowel economisch, politiek als cultureel.

De coöperatie La Fraternelle groeide opmerkelijk, van 150 leden in 1886 tot 4173 in 1925, alvorens af te nemen (135 in 1980). In 1965 werd het Les Coopérateurs du Jura en fuseerde in 1984 met de Union des Coopérateurs. De gebouwen, die in hetzelfde jaar aan de culturele vereniging La Fraternelle zijn overgedragen, worden gedeeltelijk omgebouwd: twee bioscopen (1984-1985), het rehabiliteren van drukwerk (1991) en het toevoegen van een externe trap (1992). Geclassificeerd als Historisch Monument in 1993, het Volkshuis getuigt van een baanbrekend coöperatief erfgoed in Frankrijk, gecombineerd met sociale utopie en architectonische innovatie.

Het gebouw onderscheidt zich door zijn ambitieuze architecturale programma, waaronder technische uitrusting voor de periode (berglading, Decauville-spoor) en een ruimtelijke organisatie die de idealen van arbeiderszelfmanagement weerspiegelt. Zijn rol gaat verder dan het commerciële kader: hij belichaamt een contramacht van vakbonden en cultuur, die de Bourse du Travail organiseert en educatieve activiteiten zoals de École de Saint-Claude (1896), opgericht door Henri Ponard. Dit stelsel van herverdeling van winsten naar sociale fondsen (wederzijdse bijstand, pensioenen) is in 1965 beëindigd, wat het einde van een tijdperk markeert.

Het Volkshuis ligt op 12 rue de la Poyat en maakt deel uit van het stadslandschap van Saint-Claude, een stad die gekenmerkt wordt door industrie en sociale worstelingen. De architectuur, ondertekend door Meunier en Mouret, combineert functionaliteit en symboliek, met ruimtes gewijd aan het collectieve leven (theater, ingericht café, bibliotheek). De gevels, daken en interieurelementen (projectiecabine, gewelfde doorgang) zijn sinds 1993 beschermd en benadrukken de historische en architectonische waarde ervan.

Externe links