Tijdlijn

Geklasseerd erfgoed

Kerncijfers

Oorsprong en geschiedenis

De Hartmannswillerkopf, genoemd naar Old Armand na 1918, is een strategische top van de Vogezen (957 m) gespeeld tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het ligt op 7 km van Thann, markeerde de frontlinie tussen de Franse Elzas bevrijd in 1914 en de gebieden bezet door Duitsland. De gevechten, bijzonder gewelddadig in 1915 (januari, maart, april, december), resulteerden in bijna 25.000 doden, in plaats van de bijnamen Mangeur d'hommes (Franse zijde) of Montagne de la Mort (Duitse zijde).

De site bewaart nu twee gedenktekens: het nationaal monument (Silberloch crypte en begraafplaats, met 1.640 Franse overblijfselen) en het slagveld, geclassificeerd in 1921, waar 45 km loopgraven blijven, Duitse betonnen schuilplaatsen en overblijfselen zoals het sommitale kruis (20 m) of het monument van de 152e RI (de Rode Duivels). De Duitse loopgraven, in gewapend beton, contrasteren met de meer precaire Franse werken, die hun defensieve en offensieve strategieën weerspiegelen.

Old Armand is een van de vier nationale monumenten gewijd aan 14-18, naast Douaumont of Notre-Dame-de-Lorette. Zijn ossuarium en beelden (waaronder een centrale maagd) zijn het werk van beeldhouwer Antoine Bourdelle. Op de site werden opmerkelijke Frans-Duitse herdenkingen gehouden, zoals het gezamenlijke bezoek van presidenten Hollande en Gauck in 2014 voor de honderdste verjaardag van de Grote Oorlog, gevolgd door de inhuldiging in 2017 van een Frans-Duitse historische in aanwezigheid van Macron en Steinmeier.

Gerangschikt in 1921 illustreert het slagveld militaire archeologie, met overblijfselen als de loopgraaf van het Lippische Zwitserland of de Zellerkantine. De autoriteiten verrichtten veiligheidswerk (BRGM diagnose) om onstabiele ondergrondsen te behouden. De site, symbool van verzoening, trekt ook om zijn panoramische uitzicht: bij helder weer onderscheiden we Basel (Zwitserland), het Zwarte Woud en zelfs de Berner Alpen.

Hartmannswillerkopf (Duits, hoofd van Hartmannswiller) werd in Old Armand gefrankeerd door de Poilus, waardoor Hartmann fonetisch veranderde in Armand en Weiler (dorp) in Oud (oud). Deze naam roept ook een lokale legende van de oude stad op, hoewel de exacte oorsprong ervan nog steeds besproken wordt.

De site heeft kunstenaars en filmmakers geïnspireerd voor een eeuw. De schilder François Flameng maakte schetsen in L-Illustration. De begraafplaats verscheen in Jules en Jim (Truffaut 1962), en een documentaire uit 2004, HWK, de man-etende vrouw, vertelde de strijd. Verenigingen, zoals Les Amis du Hartmannswillerkopf, bestendigen zijn geheugen, gekenmerkt door de Eerste Wereldoorlog Centennial Mission.

Externe links