Tijdlijn

Geklasseerd erfgoed

Kerncijfers

Oorsprong en geschiedenis

De grotten van Isturits, Oxocelhaya en Erberua, gelegen op de heuvel van Gaztelu in de vallei van de Arberua (Pyrénées-Atlantiques), vormen een uitzonderlijk natuurlijk complex dat ongeveer 80.000 jaar voorkomt. Deze holten, gegraven door de Arberue-rivier, herbergden opeenvolgende menselijke beroepen, eerst door de Neandertalianen (Moustariër, ongeveer -80 000 jaar), vervolgens door Homo sapiens uit de Protoaurignacian (ongeveer -45 000 jaar). De site is vooral bekend om zijn overblijfselen van de Upper Paleolithic, waaronder gereedschap, meubels van kunst (fluiten, harpoenen, beeldjes) en pariëtale voorstellingen zoals de gegraveerde pilaar van Isturitz, gedateerd uit het Midden-Magdalenian (ongeveer -17.000 jaar).

De grot van Isturit, de hoogste van de drie, onderscheidt zich door zijn uitgestrekte galerij van 120 × 50 m, verdeeld in ruimtes zoals de Sint Martin Hall en de Grande Salle. Ze leverde een complete stratigrafie over 70.000 jaar geschiedenis, met sporen van voortdurende bezetting tot Neolithicum. De opgravingen, uitgevoerd door figuren als Édouard Piette of René de Saint-Périer aan het eind van de 19e eeuw, onthulden meer dan 33.000 lithische objecten, 7.800 botten en honderden kunstwerken. De grot van Oxocelhaya, ontdekt in 1929, en die van Erberua, verkend in 1973, completeert dit geheel met hun concreties, pariëtale schilderijen en intacte archeologische grond.

De site speelde een sleutelrol in culturele en biologische uitwisselingen tijdens de Upper Paleolithic periode, zoals blijkt uit de ontdekking in 2020 van een 30.000 jaar oud vrouwelijk genoom gekoppeld aan de Russische Sungir site. Deze ongekende afdaling in West-Europa versterkt de hypothese van een kruispunt tussen continentaal Europa en het Iberisch schiereiland. De grotten, geclassificeerd als historische monumenten in 1953 (uitbreiding in 1996 tot de hele heuvel van Gaztelu), ook huis middeleeuwse en Gallo-Romeinse resten, benadrukken hun voortdurende gebruik gedurende de millennia.

De pariëtale kunst, hoewel gedeeltelijk toegankelijk (zoals de gegraveerde pilaar van Isturits die dieren in bas-reliëf vertegenwoordigen), en de meubelkunst (been pijlen bij de oudste in Europa) illustreren de culturele rijkdom van de site. De collecties uit de opgravingen, verdeeld over het Musée d'archéologie nationale de Saint-Germain-en-Laye en het archeologisch centrum van Hasparren, documenteren verschillende beroepen, van de Moustaria tot de Middeleeuwen. De site, een lid van ANECAT en ISCA, blijft een belangrijke getuigenis van de Pyreneese prehistorie.

Archeologische ontdekkingen werden gekenmerkt door figuren als José Miguel de Barandiarán, die pariëtale werken identificeerde in de jaren 1950, of Christian Normand, wiens opgravingen (2000-2010) in de Sint-Martin Hall verfijnde de chronologie van beroepen. De Erberua grot, beschermd door natuurlijke sifons, onthulde in 1975 Magdaleniaanse schilderijen en gravures, evenals intacte overblijfselen van artistieke activiteiten. De site, die sinds 1912 open staat voor toerisme, combineert wetenschappelijke conservering en erfgoedwaardering, terwijl het een actieve plaats blijft voor onderzoek naar prehistorische migraties en symbolische praktijken.

Externe links