Tijdlijn

Geklasseerd erfgoed

Kerncijfers

Oorsprong en geschiedenis

De abdij van Montbenoît, gelegen in de Doubs in Bourgondië-Franche-Comté, is een voormalige abdij van augustus, opgericht naar het jaar Mil door een kluizenaar genaamd Benoît. Oorspronkelijk Benedictijner gemeenschap, nam het de heerschappij van Sint Augustinus in de 12e eeuw onder de invloed van aartsbisschop Anseric van Besançon (1117-1134). De architectuur weerspiegelt eeuwenlange evolutie, met een 12de en 15de eeuws klooster, een flamboyant gotisch koor (XVIe) en renaissancekraampjes. Het klooster domineerde ook de seigneury van de Saugeese, wiens gebruiken het al in 1251 door middel van een handvest ondertekend met aartsbisschop Willem II van de Toren.

In de middeleeuwen ontving de abdij grote donaties: bossen, tienden, kerken (zoals Knikjes of Pontarlier) en feodale rechten aangeboden door de zusters van Joux, zijn beschermers. Deze heren, bekend als krijgers, werden daar begraven (bijvoorbeeld Hendrik I in 1228, vertegenwoordigd in wapenrusting op zijn graf). De gewoonte van de Saugeois (1458), verzegeld door Henri Bouchet voor Philippe III van Bourgondië, codificeert 112 artikelen die het lokale leven regelen, van monastieke rechten tot benoeming van rechters (messiers). De abdij beheert vervolgens 20 afhankelijke bedrijven (prieurés, kerken) en verzamelt royalty's in zout, wijn of klusjes.

Het gebouw werd verwoest in de 17e eeuw tijdens de Richelieu-oorlogen, toen de troepen van Bernard de Saxe-Weimar (genaamd "Zweeds") het interieur vernielden. Ondanks branden en conflicten blijft het het enige intacte middeleeuwse religieuze ensemble in de Doubs. De elementen zijn in fasen beschermd: klooster geclassificeerd in 1846, kerk (met uitzondering van klokkentoren) in 1922, andere gebouwen in 1935, en neogotische klokkentoren (opgebouwd in 1906) geregistreerd in 2013. Zijn klooster en koor, symbolen van zijn spirituele en politieke invloed, getuigen van zijn centrale rol in de feodale organisatie van Upper Doubs.

Het fundament van de abdij is geworteld in de eremitische traditie: Benedictus, een eenzame die discipelen aantrekt, vestigt een Benedictijnse gemeenschap voor zijn bekering tot het Augustijnse bewind. In de archieven wordt melding gemaakt van eerderen zoals Narduin (midden de 12e eeuw), de eerste die de Abbatial bil draagt, of Ferry Carondelet, die in 1522 de reconstructie van het koor en kapellen inspireerde. De handvesten van de 12e tot de 13e eeuw beschrijven de royalty's van de inwoners van de Saugeese (12 ontkenners per huis, klusjes) en de rechten van de abdij op huwelijken of erfenissen. Deze teksten onthullen een landelijke samenleving rond het klooster, waar seigneuriële, kerkelijke en gebruikelijke krachten elkaar kruisen.

Joux's sires, een afstamming "angst" volgens kronieken, spelen een dubbelzinnige rol als beschermers en onderdrukkers. Hun daling in de 14e eeuw (uitsterving in 1326) valt samen met de bevestiging van de abdij als economische actor, dankzij verspreide eigenschappen: zout de Salins, molens, tolgelden (bijvoorbeeld La Cluse) of wijngaarden. De schenkingen van Paus Innocentius II (1141) en aartsbisschoppen (zoals Humbert de Scey) strekken zich uit naar Pontarlier of Saint-Gorgon. In de 18e eeuw gingen architectonische veranderingen (houten gewelven) vooraf aan de restauraties van de 20e eeuw, gekenmerkt door de reconstructie van de klokkentoren in gotische stijl (1906).

Externe links