Tijdlijn

Geklasseerd erfgoed

Kerncijfers

Oorsprong en geschiedenis

De grotten van Cosquer, de grot van Triperia, de grot van Figuier en de grot van Renard, gelegen in de calanques van Marseille (9e), vormen een belangrijk archeologisch complex van de bovenste Paleolithic. De Cosquer grot, ontdekt in 1991 door duiker Henri Cosquer, onderscheidt zich door zijn unieke onderwater ingang, 37 meter diep. Zijn rotsschilderingen, gedateerd tussen 33.000 en 18500 jaar B.C.E., geven een uitzonderlijke getuigenis van de ernstige en solutreaanse pariëtale kunst, met 65 negatieve handen en 177 dierlijke voorstellingen, waaronder 16 zeldzame mariene soorten zoals zeehonden of pinguïns.

De grot werd bezocht in twee verschillende fasen: een eerste bezetting rond 27.000 jaar oud (Gravetien), gemarkeerd door stencilhanden, en een tweede op ongeveer 19.000 jaar oud (Soltreen/Epigravetien), rijk aan dierenfiguren. De toegang was mogelijk op droge voet tijdens de laatste gletsjer, toen het niveau van de Middellandse Zee 120 meter lager was. In 1992 werd een historisch monument gebouwd met de andere drie grotten in het gebied, het wordt nu beschermd door een onderwaternet en verboden toegang om zijn erfgoed te behouden en nieuwe ongevallen te voorkomen, zoals die van 1991 die het leven van drie duikers hebben gekost.

De ontdekking van de grot was het resultaat van een samenwerking tussen Henri Cosquer en Belgische speleologen, de gebroeders Van Espen, die zijn verdronken behuizing in 1990-1991 onderzochten. De eerste expertise, onder leiding van de prehistorici Jean Clottes en Jean Courtin, bevestigde haar authenticiteit ondanks aanvankelijke twijfels. Tussen 2001 en 2015 lieten archeologische campagnes onder leiding van Luc Vanrell (DRAC PACA/LAMPEA) ons toe om zijn 517 pariëtale figuren en zijn geologische context te bestuderen, waarbij zijn status als een oude karstrevival werd onthuld.

Een gedeeltelijke replica van de grot, gemaakt van hoge precisie 3D-scans, geopend voor het publiek in juni 2022 in de Villa Méditerranée in Marseille. Deze facsimile, beheerd door Kléber Rossillon, laat toe om zijn meesterwerken te ontdekken zonder het risico te lopen het origineel te degraderen, bedreigd door de opkomst van het water. Met 809 196 bezoekers in één jaar, is deze site uitgegroeid tot een belangrijke toeristische troef, terwijl de herinnering aan een fragiele en unieke prehistorische erfgoed in de wereld.

Het geschil tussen Henri Cosquer en het Ministerie van Cultuur, dat betrekking heeft op de vergoeding van ontdekkingen, illustreert de juridische en ethische aspecten van de bescherming van archeologische sites. Tegelijkertijd toont een tweede geheime ingang, genaamd "rundvee," die sinds de jaren negentig werd onderzocht maar pas in 2025 werd onthuld, de uitdagingen van het behoud van de gevaren van indringers. De grot blijft onderwerp van studie voor onderzoekers, met name over de rituele of symbolische motivaties van zijn schilderijen.

De geologische context van de Marseille calanques, gekenmerkt door urgonische kalksteen en karst fenomenen, verklaart de vorming van deze holten. De grot van Cosquer, net als de voormalige aanwezigheid van Port Miou, getuigt van de vroegere variaties van de zeespiegel, die een droge galerij hebben omgevormd tot een onder water gelegen gebied. Het ontbreken van permanente huisvestingsresten suggereert eenmalige bezoeken, mogelijk gekoppeld aan ceremoniële of artistieke praktijken, in een omgeving die nu ontoegankelijk is zonder gespecialiseerde duikuitrusting.

Toekomst

De grot is niet toegankelijk voor het publiek en de ingang is geblokkeerd door betonnen blokken om het te behouden en ongevallen te voorkomen.

Externe links