Tijdlijn

Geklasseerd erfgoed

Kerncijfers

Oorsprong en geschiedenis

De synagoge van Bayonne, gebouwd tussen 1836 en 1837 door de architect Capdeville, vervangt een voormalige 18e eeuwse oratorium verwoest tijdens de revolutie. Het is opgericht Rue Maubec, in de wijk Heilige Geest, een voorstad historisch gekoppeld aan de installatie van Portugese Joden die de Iberische Inquisitie na 1492 ontvluchten. Deze "nieuwe christenen" die officieel katholiek zijn maar in het geheim het jodendom beoefenen, verkrijgen een koninklijke brievenpatent (Henri II, Lodewijk XIV) dat hen beperkte rechten verleent. Door hun economische welvaart, vooral in de internationale handel en de invoering van chocolade in Frankrijk, konden zij een autonome gemeenschap structureren, met clandestiene synagogen uit de 16e eeuw.

In de 18e eeuw kreeg de Joodse gemeenschap van de Heilige Geest, met 3.500 zielen in 1750, het recht haar religie openlijk te beoefenen. Dertien synagogen (de zogenaamde esnogas) bestaan samen in 1755, waaronder Brandons belangrijkste synagogen voor 1837. De Franse Revolutie en het edict van Versailles (1787) gaven hen het burgerschap, maar de bevolking daalde vervolgens tot 2000 in de 19e eeuw. De huidige synagoge, ingehuldigd in 1837, symboliseert deze periode van officiële erkenning, met een nuchtere maar majestueuze architectuur, waaronder een 18e eeuwse Heilige boog en de glas-in-lood ramen van Mauméjean.

De synagoge is ontworpen om 300 gelovigen tegemoet te komen, met een atypische oriëntatie (Heilige Ark in het westen, in tegenstelling tot de Jerusalemitische traditie). Het integreert culturele elementen zoals een mike (ritueel bad) en een bakkerij voor matzot. In 2012 werd een historisch monument geregisseerd, het overleefde de nazi-eisen tijdens de Tweede Wereldoorlog, hoewel zestig leden van de gemeenschap, waaronder Grand Rabbi Ernest Ginsburger, werden gedeporteerd. Vandaag de dag blijft het een actieve plaats van aanbidding, ondanks een kleine gemeenschap, en behoudt zeldzame Judeo-Portugese muzikale tradities, bestudeerd door onderzoekers als Hervé Roten.

De geschiedenis van de synagoge is onafscheidelijk van die van zijn rabbijnen, waaronder Abraham Andrade (1789 De Portugese rite, kenmerkend voor de gemeenschap, werd er gevierd tot de 20e eeuw, ondanks pogingen tot liturgische eenwording in 1874. Traditionele liederen, die in de 19e eeuw door Émile Jonas zijn getranscribeerd, zijn nu bewaard gebleven. De synagoge, eigendom van de Joodse Cultuurvereniging van Bayonne-Biarritz, wordt vergezeld door een 17e-eeuwse Joodse begraafplaats en een geclassificeerde mike, beide beschermd als historische monumenten.

De joodse gemeenschap van Bayonnaise, na een gouden eeuw in de achttiende eeuw, daalde demografie (240 leden in 1945), maar werd gedeeltelijk vernieuwd met de komst van Noord-Afrikaanse Joden in de jaren zestig. De synagoge, geopend voor de kantoren van de Shabbat en de feesten, belichaamt vandaag een lokaal en Europees erfgoed, gekoppeld aan de geschiedenis van de Sefarades en hun geleidelijke integratie in de Franse samenleving. Zijn rangschikking in 2012 onderstreept het historische en architectonische belang in het religieuze landschap van New Aquitaine.

Externe links